Başkan Aksu'dan Bayram Mesajı
22/08/2018
Sosyal Medya Butonlar
Çarşamba / 27°C
G.G.S.Yağışlı
Gök Gürültülü Sağanak Yağışlı
Perşembe / 28°C
Parçalı Bulutlu
Parçalı Bulutlu
Cuma / 29°C
Parçalı Bulutlu
Parçalı Bulutlu
Cumartesi / 29°C
Az Bulutlu
Az Bulutlu
ANASAYFA | KÜNYE | İLETİŞİM
Murat Gürsoy
murat@karadenizekonomi.com
Murat Gürsoy
Merkez Bankası Döviz Kurları
DolarYönerge
5.9944 / 6.0052
EuroYönerge
6.8267 / 6.8390
ara
Trabzon Ticaret Borsası

CARİ AÇIK FİNANSMANI

Şinasi Kara(Dr Ekonomist)

Bir ülke, ürettiğinden daha fazla tükettiği zaman, cari açık veriyor. Ürettiğinden daha fazla tüketen kişi, aile ya da ülke, farkı borç ile kapatmak zorundadır. Prensip olarak, cari açık borç ile finanse edilir.

Cari açığın gerisinde, ithalatın ihracattan daha fazla olması yatıyor. Eğer, ithalat tüketim amacıyla değil de, üretim ve yatırım amacıyla yapılıyorsa, birinci paragrafta açıklanan ekonomik kural farklı işliyor.

Yunanistanı ele alalım. Yunanistan, tüketim amacıyla ithalat yapıyor. Tüketim malları ithalatı, toplam ithalat içerisinde yüzde 90'ı geçiyor. Cari açık veriyor. Meydana gelen cari açığı borç ile finanse ediyor. Euro Bölgesinde olduğu için, Yunan bankaları "dışarı akan euro nedeniyle" sürekli likidite sıkıntısına düşüyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yunan bankalarını finanse ederek ayakta tutuyor.

Türkiye üretim-tüketim, yatırım ve ihracat amacıyla ithalat yapıyor. Ihracatın, ithalatı karşılama oranı üzde 70 lerde seyrediyor. Ihracat amacıyla yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 54 üne tekabül ediyor. Gerisi ülkede satılan mal ve hizmetlerin maliyetine giriyor ve tüketiliyor. Türkiye'de cari açığın gerisinde üretim ve yatırım var. Üretim ve yatırımlardaki artış Türkiye'de cari açığı daha yüksek seviyelere çıkarıyor.

Ekonomik kural olarak cari açık borç ile kapatılır. Üretim ve yatırım amacıyla cari açık verildiği zaman iş değişiyor. Nitekim, 2003 yılı ile 2017 yılları arasında Türkiye 694 milyar dolar toplam cari açık vermiştir. Aynı yıllar arasında Türkiye'nin borç artış toplamı 273 milyar dolardır. Türkiye ithalatını tüketim amacıyla yapmış olsaydı, 694 milyar dolar borçlanmış olacaktı.

Neden, Türkiye 15 yılda verdiği toplam cari açıktan daha az borçlandı?

Çünkü Türkiye ithalatının gerisinde üretim, yatırım ve ihracat var.

15 yıllık toplam cari açıktan, 15 yıl içerisinde borçlarda meydana gelen artışı düşmek yetmez. Zira Türkiye'den çıkmamak üzere gelen ve adına doğrudan yatırım dediğimiz para girişi de mevcut.

Doğrudan yatırım amacıyla gelen dövizler ile cari açık finanse edilir. Nitekim Türkiye'ye 2003 ile 2017 yılları arasında, toplam 160 milyar doğrudan sermaye girişi olmuştur. Bu rakamın, toplam cari açıktan düşülmesi gerekiyor.

Toplam cari açık 694 milyar dolar- Borçlardaki artış 273 milyar dolar= 421 milyar dolar - Toplam doğrudan yatırım 160 milyar dolar = 261 milyar dolar.

2003 ile 20017 yılları arasında meydana gelen 261 milyar dolar cari açık nasıl finanse edildi?

Bu soruya ekonomi teorisi cevap bulmak zorunda.

Carı açık, ödemeler dengesi içeresinde, muhasebe anlamında bir denge hesabıdır. Ödemeler dengesi sermaye hareketleri hesabından fazlalık olmadığı taktirde, fiilen cari açık oluşamaz. Sermaye girişinde fazlalık olmadığı zaman, cari denge hesabının ithalat gibi negatif kalemleri finanse edilemez.

Esasen cari denge sonlanmış hesapların özetini gösterir. İthalat bedelleri ödenmiş, turizm giderleri karşılanmıştır. Cari açık kalemleri finanse edilmeden ithalat yapılamaz. Yabancı para bulmadan insanlar dış turizm harcamaları yapamaz.

Sonlamış (expose) bir durumu ifade eden cari açık önceden finanse edilmiştir. Finanse edildiği için göstergeden ibarettir. Nasıl finanse edildiğine, ödemeler dengesi sermaye hareketleri hesabının pozitif fazlalığı cevap verecektir. Daha açık bir ifadeyle, sermaye hareketleri dengesinden pozitif fazlalık olmadıkça cari açık finanse edilemez.

261 milyar dolar tutarındaki toplam cari açık, sermaye hareketleri dengesinden fazlalık ile finanse edilmiştir. Görünmeyen kalemlerden her ay 1,5 -2 milyar dolayındaki para girişi var. Bu para girişlerini, bir ay sonra merkez bankası özel sektöre borç yazıyor. Demek ki özel sektör kendi kendini finanse ediyor. Kendini finanse ederken, cari açık ödeniyor.

2003 yılı ile 2017 yılları arasındaki borç artışı tamamen özel sektöre ait. Cari açığı özel sektör yaratmış ve kısmen borçlanarak, kısmen sermaye getirerek cari açığı finanse etmiştir. Bu dönemde borçlandığı miktar 273 milyar dolardır. Kayıtlara geçen doğrudan yatırım amacıyla ülkeye giren sermaye miktarı 160 milyar dolardır. Geriye kalan 261 milyar dolar tutarındaki sermaye bir şekilde ülkeye girmiştir.

Kayıtlara geçmeyen sermaye girişi hakkında bilgi yok. Ancak, 261 milyar dolar sermaye girişi olmadan ekonomik dengelerin kurulması mümkün olamaz.

Cari açığın sermaye girişine açık kapı olması, sermaye birikimi ile büyüyen Türkiye için önemli bir imkan yaratıyor. Türkiye'ye kalıcı sermaye girişi cari açık sayesinde gerçekleşiyor. Şirketler önce dışarıya borçlanıyor. Daha sonra, alacaklılar ile sermaye ortaklığı kuruyor. Borçlar sermayeye ilave ediliyor. Biz bu sonucu ekonomik olarak anlıyoruz. Ancak istatistiklere yansımıyor.

Finanse edildiği sürece cari açık sorun yaratmıyor.

Şinasi Kara

Tarih : 13/02/2018


Etiketler : CARİ AÇIK FİNANSMANI,Şinasi Kara
Yazdır

Yorum Ekle

Piyasalar

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Bir Portre
Adem UZUNÖMEROĞLU Adem UZUNÖMEROĞLU

OKEV – (Ordu Kültür ve Eğitim Vakfı Başkanı)
Çok Okunanlar
>> Adalı: Geleceğimiz ve ülkemiz dolardan değerlidir
>> Eximbank'tan döviz kredilerine kur ayarı
>> OTB Başkanı Kahraman: ''Diz çökmedik, çökmeyeceğiz''
>> BAŞKAN YILMAZ, SELİN BİLANÇOSUNU AÇIKLADI
>> Durak Fındıktan''Her Çocuk Bir Dünya''Projesi
>> Erdoğan ile Merkel telefonda görüştü
>> TİM ile Türk Eximbank arasında protokol
>> Albayrak, yabancı yatırımcılarla görüştü
>> İki bakanlık konut sektörü için harekete geçti
>> Çin'den Türkiye'ye destek geldi